OSLO: Wenezuelska liderka opozycji Maria Corina Machado spotkała się z krytyką w Norwegii i innych krajach po wręczeniu Pokojowej Nagrody Nobla prezydentowi USA Donaldowi Trumpowi podczas spotkania w Białym Domu. Jak szybko stwierdzili przedstawiciele Komisji Noblowskiej, gest ten nie oznacza i nie może przekazać samej nagrody. Zdjęcia opublikowane w Gabinecie Owalnym pokazują Machado wręczającą medal, a Trumpa trzymającego go przed kamerami, co czyni ten osobisty akt międzynarodowym widowiskiem politycznym, którego centrum stanowi jedno z najpilniej strzeżonych odznaczeń na świecie.
Norweski Komitet Noblowski i Norweski Instytut Noblowski oświadczyły, że raz przyznana Pokojowa Nagroda Nobla nie może zostać cofnięta, podzielona ani przeniesiona, a laureatem pozostaje osoba lub organizacja wybrana przez komitet. Przedstawiciele Komitetu Noblowskiego zauważyli, że chociaż laureaci posiadają fizyczny medal, uznanie zapisane w archiwach Nagrody Nobla jest nierozerwalnie związane z pierwotną decyzją o przyznaniu nagrody. Wyjaśnienie to nastąpiło po tym, jak przekazanie nagrody wywołało niejasności co do tego, czy Trump może ubiegać się o formalny status Nobla.
Trump publicznie z zadowoleniem przyjął dar, a później zasugerował w mediach społecznościowych, że otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla za swoją rolę w Wenezueli, co wywołało dalszy sprzeciw ze strony instytucji powiązanych z Nagrodą Nobla w Oslo. Centrum Pokojowej Nagrody Nobla podkreśliło również różnicę między posiadaniem medalu a prawem własności do nagrody. Przedstawiciele Nagrody Nobla odmówili odniesienia się do politycznych implikacji decyzji Machado, ograniczając swoje komentarze do zasad regulujących nadanie nagrody.
Machado, który w 2025 roku otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla, określił wręczenie medalu jako uznanie wsparcia Trumpa dla „wolności” Wenezueli i wyraził wdzięczność w imieniu Wenezuelczyków. Wymiana zdań nastąpiła po burzliwym miesiącu w Wenezueli, w tym po obaleniu prezydenta Nicolasa Maduro po działaniach USA na początku stycznia, wydarzeniach, które zmieniły krajobraz polityczny kraju i nasiliły kontrolę zagranicznych wpływów w procesie transformacji.
Reakcja w Norwegii i instytucjach Nobla
Norwescy politycy zareagowali ostro, nazywając gest poniżającym dla rangi nagrody i decyzji komitetu o uhonorowaniu Machado. Kirsti Bergsto, liderka norweskiej Socjalistycznej Partii Lewicy, stwierdziła, że wręczenie medalu było „absurdalne” i „bezsensowne”, dodając, że Pokojowej Nagrody Nobla nie można wręczać. Bjornar Moxnes, lider Partii Czerwonych, skrytykował to, co określił jako polityczne traktowanie symboliki związanej z Nagrodą Nobla i opowiedział się za surowszymi kryteriami profesjonalizmu w procesie powoływania organów decyzyjnych.
Komentarze redakcyjne w Norwegii podkreślały również, że Pokojowa Nagroda Nobla jest powszechnie postrzegana jako moralny i dyplomatyczny punkt odniesienia, a publiczne skojarzenie z laureatem spoza listy nominowanych przez komitet może zacierać ten przekaz. Kilku komentatorów zwróciło uwagę na nietypowy sposób, w jaki laureat wręcza medal urzędującemu prezydentowi USA, który wielokrotnie wyrażał zainteresowanie otrzymaniem nagrody. W rezultacie, jak argumentowali krytycy, znaczenie nagrody zostało przyćmione przez moment, który miał być maksymalnie widoczny.
Poza Norwegią, epizod wywołał ostrą reakcję w Europie i Ameryce Łacińskiej, gdzie Pokojowa Nagroda Nobla jest często traktowana jako deklaracja instytucjonalna, a nie jako osobista własność. Analitycy i osoby publiczne podkreślali napięcie między formalnym procesem wyboru przez Komitet Noblowski a głośnymi próbami przeniesienia zasług poprzez symboliczny transfer. Przedstawiciele Komitetu Noblowskiego nie kwestionowali prawa Machado do przekazania fizycznego przedmiotu, ale powtórzyli, że takie gesty nie zmieniają charakteru nagrody.
Medal zmienia właściciela, nagroda nie
Pytania o status medalu zwróciły uwagę na przepisy Nobla, które pozwalają laureatom zachować, eksponować, sprzedawać lub podarować medal, nawet gdy tytuł pozostaje niezmienny. Władze Nobla stwierdziły, że decyzja o przyznaniu nagrody jest ostateczna i nieodwołalna, a żaden późniejszy akt nie może nadać statusu laureata innej osobie. Oświadczenia miały charakter proceduralny, ale niosły ze sobą jednoznaczny przekaz, ponieważ zdjęcia Trumpa trzymającego medal były szeroko rozpowszechniane.
Kontrowersje nasilił również kontrast między formalną działalnością Komitetu Noblowskiego a publiczną oceną sytuacji przez Trumpa . Instytucje Noblowskie w Oslo historycznie unikały sporów politycznych, ale od czasu do czasu interweniowały, aby sprostować błędne interpretacje statusu Nagrody Nobla. W tym przypadku potrzeba wyjaśnienia sytuacji nastąpiła po serii wydarzeń, które połączyły uznaną na arenie międzynarodowej nagrodę, kontrowersyjną postać polityczną i i tak już napięty kryzys regionalny.
Nie pojawił się żaden zweryfikowany publiczny zapis, który wskazywałby, że Trump obraził Machado po otrzymaniu medalu, pomimo krążących w internecie doniesień. Relacje ze spotkania i jego następstw opierały się na oficjalnych zdjęciach, nagranych wypowiedziach oraz oświadczeniach instytucji i urzędników państwowych, którym przyznano nagrodę Nobla. Udokumentowany pozostaje jednak zasadniczy fakt, że Medal Nobla może zostać wręczony, podczas gdy sama Pokojowa Nagroda Nobla pozostaje prawnie i historycznie związana z laureatem wybranym przez komitet. – Content Syndication Services .
Artykuł Instytucje przyznające Nagrodę Nobla stawiają granicę po tym, jak Machado wręczył medal Trumpowi, ukazał się jako pierwszy w Edinburgh Report .